Onderzoek

Onderzoek

diepgaand onderzoek naar het ontstaan van type 1 diabetes

Dankzij gulle schenkingen aan het Hippo & Friends type 1 diabetesfonds kan het diabetesteam onder leiding van prof. dr. Chantal Mathieu, prof. dr. Kristina Casteels en prof. dr. Pieter Gillard diepgaander onderzoek verrichten naar het ontstaan van type 1 diabetes, wat op termijn kan leiden tot gerichtere behandelingen van patiënten en hopelijk ook tot het voorkomen van de ziekte. Aan de KULeuven werken we samen met diverse internationale groepen en industrie om sneller tot aanwendbare resultaten te komen. Er zijn verschillende onderzoekslijnen o.a. het RNA- en eiwitonderzoek wil nieuwe biomerkers vinden om type 1 diabetes sneller en beter op te sporen en op te volgen maar ook om deze chronische ziekte te voorkomen en te behandelen. Dit zijn ambitieuze doelstellingen maar we gaan voor niets minder dan een wereld zonder type 1 diabetes. Daarnaast coördineert het KULeuven team INNODIA, één van de grootste Europese consortia die werken rond type 1 diabetes. Op deze manier is er onmiddellijke beschikbaarheid aan menselijke stalen van patiënten en hun familiale bloedverwanten voor translationeel onderzoek.


Onderzoek naar immunologische biomerkers

Het onderzoek naar immunologische biomerkers voor het vroegtijdige opsporen maar ook voor een gerichtere behandeling van type 1 diabetes bereikt kruissnelheid. Sommige van deze biomerkers, zoals autoantilichamen, zijn goed ingeburgerd maar zijn onvoldoende gevoelig om het heterogene ziekteproces in verschillende individuen te onthullen.

Het eiwitonderzoek in de insuline-aanmakende beta-cellen richt zich op het vinden van eiwitten die in de insuline-aanmakende beta-cellen veranderen o.i.v. ontstekingsreacties (inflammatie) of andere soorten stress en daardoor zelf bijdragen tot het uitlokken van foutieve immuunreactiestegen de beta-cel. Sommige van deze veranderde eiwitten verplaatsen zich naar het celoppervlak waardoor de beta-cellen zichtbaarder worden voor het afweersysteem (link). Deze bevindingen werden in muizen met type 1 diabetes en bij type 1 diabetespatiënten vastgesteld. Door muisjes die normaal type 1 diabetes ontwikkelen te vaccineren met die veranderde eiwitten kan de ziekte voorkomen worden (ongepubliceerde gegevens).

Immuuntherapie

Via onze darm wordt ons afweersysteem blootgesteld aan een grote diversiteit aan eiwitten afkomstig uit ons ingenomen voedsel of van bacteriën in onze darm (darm- of microflora). Ingenomen eiwitten lokken geen immuunaanval uit en dit fenomeen wordt ‘orale tolerantie’ genaamd. In samenwerking met ActoBio Therapeutics wordt in het diabeteslaboratorium aan de KULeuven onderzocht hoe via een genetisch gemodificeerd bacterie (Lactococcus lactis) eiwitten die eigen zijn aan de insuline-aanmakende beta-cellen aan het afweersysteem van de darm kunnen gepresenteerd worden. Er wordt verwacht dat het lichaam deze eiwitten gaat tolereren en dus hopelijk ook de ganse beta-cel. Met deze benaderingswijze kan het ziekteproces in proefdieren met type 1 diabetes in 2 op 3 gevallen permanent gestopt worden (link; link). Een eerste klinische studie is eind oktober 2018 van start gegaan in nieuw-gediagnosticeerde type 1 diabetespatiënten (link).

Electronenmicroscopische (EM) foto’s van Lactococcus lactis bacteriën
​​​​​​​©ActoBio Therapeutics, Zwijnaarde (Gent), België

Vitamine D

Vitamine D is een klassiek vitamine én hormoon. Zonlicht is onze voornaamste bron van vitamine D. Ons lichaam kan het zelf aanmaken in de huid onder invloed van zonlicht. Een klein gedeelte komt uit onze voeding. Naast de gunstige effecten op ons beendergestel weten we dat vitamine D ook belangrijk is voor o.a. de werking van de alvleesklier én het afweersysteem. Vitamine D beschermt de insuline-aanmakende beta-cellen tegen ontstekingsreacties en heeft een gunstige invloed op het afweersysteem, o.a. het opwekken van ‘regulatoire’ immuuncellen die het evenwicht in het verstoorde afweersysteem van muisjes met type 1 diabetes herstellen (link; link). Ons onderzoek heeft wetenschappers aan het LUMC in Nederland geïnspireerd en momenteel loopt een eerste klinische celtherapie met vitamine D. Het KULeuven team toonde ook aan dat oraal vitamine D de ontwikkeling van type 1 diabetes bij muizen voorkomt. Het onderzoek op vitamine D richt zich voornamelijk op het verstaan hoe dit vitamine het afweersysteem kan veranderen en heropvoeden. Als we dit begrijpen, kunnen we mogelijks met veel gerichtere medicijnen dezelfde veranderingen teweegbrengen. Voldoende reden dus om vanaf nu minstens 1 keer per dag een 15-tal minuten even in de zon te gaan wandelen maar niet overdrijven natuurlijk!